Auf die Suche kann derzeit leider nicht zugegriffen werden. Wir ergänzen derzeit das inhaltliche Angebot und nehmen notwendige Anpassungen an neuere technische Entwicklungen vor mit dem Ziel, das Angebot für die Nutzung noch attraktiver zu machen und die Nachhaltigkeit der Nutzung zu sichern. Wir bitten dafür um Ihr Verständnis.

Opis projektu

Definicja literatury Holokaustu i literatury lagrowej

Definicja literatury Holokaustu i ten sam temat w literaturoznawstwie przyjęły się najpóźniej w latach 80tych ubiegłego wieku. Podążając za Stanami Zjednoczonymi Ameryki Północnej również w Niemczech naukowe zajmowanie się literaturą Holokaustu rozwinęło się jako wszechstronna dziedzina naukowa.

W celu określenia definicji „literatury Holokaustu“ jako gatunku literackiego należałoby najpierw wyjaśnić znaczenie metafory „Holokaust”: W Pracowni Literatury Holokaustu wychodzimy z jej szerokiego pojmowania. Definicja „Holokaust” określa wobec tego wszystkie aspekty nazistowskiej polityki prześladowania i wyniszczania poczynając od pierwszych sposobów wykluczania ze społeczeństwa zaraz po przejęciu władzy przez nazistów aż do masowego mordu podczas II Wojny Światowej. Definicja obejmuje zarówno prześladowanie Żydów, przeciwników politycznych, homoseksualistów, Syntów i Romów, świadków Jehowy i innych po roku 1933.

Prześladowanie i mord Żydów europejskich stanowiły sedno Holokaustu. Poprzez szerokie rozumienie Holokaustu nie mamy zamiaru utożsamiać mordu na Żydach europejskich z innymi przestępstwami nazistowskimi. Biorąc pod uwagę tworzenie terminu literaturoznawczego nie byłoby właściwym uznanie wspomnień niemieckiego Żyda z aresztu w obozie koncentracyjnym, pomijając tym samym wspomnienia nieżydowskiego więźnia z tego samego obozu i z tego samego czasu. Tym samym nie mamy zamiaru zacierać złożonego rozwoju i różnic w polityce prześladowania. Z perspektywy literaturoznawczej jednak teksty z różnych okresów polityki prześladowania i wyniszczania są ze sobą powiązane. Bardzo wcześnie rozwinęły się konwencje gatunkowe, które wpływają po dzień dzisiejszy na później powstałe teksty. Aby zapobiec nieścisłościom rozróżniamy literaturę Holokaustu i literaturę lagrową.

Według naszego pojmowania definicja obejmuje wszystkie dzieła literackie, których główną myślą jest Holokaust. Oznacza to, że zaliczają się do niej zarówno pisane na bieżąco pamiętniki, kroniki i inne jak również pisane po fakcie wspomnienia. Ponadto definicja obejmuje również dzieła fikcjonalne jak powieści, wiersze i dramaty, które powstały jeszcze podczas Holokaustu i po wojnie.

Kryteria wyboru

Bibliografia internetowa obejmuje zasadniczo tylko te dzieła w języku niemieckim i polskim, które zostały wydane jako samodzielne i co do których odnosi się definicja literatury Holokaustu bądź też literatury lagrowej. Uwzględniono zarówno świadectwa osób bezpośrednio dotkniętych prześladowaniem i osób uratowanych jak i postronnych. Wyjęto dzieła sprawców i biorących udział w przestępstwach jak np. książkę „Konzentrationslager Oranienburg” Wernera Schäfera, byłego komendanta tegoż obozu. Wyjęto również publikacje exylantów, które dotyczą wyłącznie sytuacji w exylu i które nie poruszają tematu ewentualnego prześladowania (np. powieść Liona Feuchtwangera „Exyl”).

Nie dla wszystkich istotnych tekstów istnieją informacje w takim samym wymiarze. Nie wszystkie też teksty mogliśmy opracować podczas trwania projektu w tym samym stopniu. Dla większości świadectw poza podstawowymi danymi bibliograficznymi istnieją informacje dotyczące treści, genezy dzieła i życiorysów autorów. W niektórych przypadkach nie zdołano odszyfrować pseudonimów, znaleźć autorów anonimowo wydanych tekstów bądź też znaleźć źródeł do genezy utworów. Mimo tego istnieją dane bibliograficzne dla wszystkich dzieł.

Streszczenie

W tym miejscu opisujemy w sposób ogólno zrozumiały główną treść, przebieg wydarzeń i strukturę dzieła. Ewentualnie podajemy informacje z perspektywy literaturoznawczej. W skład wchodzą również dane dotyczące nastawienia autora, używanego czasu, stylu i inne. Podstawę stanowi opracowane wydanie dzieła, w miarę możliwości jest to wydanie pierwsze.

Geneza dzieła

W części dotyczącej genezy dzieła próbujemy opisać historię powstania konkretnego dzieła aż do jego wydania oraz rozwój po wydaniu (kolejne wydania, adaptacje, tłumaczenia, wydania skrócone itp.). Na podstawie recenzji i innych reakcji (np. listów czytelniczych) podajemy informacje dotyczące recepcji danego utworu. W tym celu przejrzano najbardziej istotne gazety i czasopisma.

Życiorys autora

Życiorysy autorów podają w sposób ogólnie zrozumiały najistotniejsze informacje dotyczące autorek i autorów danych dzieł. Podstawą życiorysów są najistotniejsze kompendia, bazy danych i literatura naukowa oraz podejmowane przez nas poszukiwania w spuściznach autorów w archiwach, dokumentach dotyczących danych osób oraz innych kolekcjach.

Znakowanie źródeł

W tekście streszczeń, genezy dzieła i życiorysów autorów podajemy jedynie źródła cytatów bezpośrednich. Wszystkie inne źródła podajemy na końcu opracowań.

Warianty nazwisk autorek i autorów

O ile dało się ustalić podajemy nazwiska autorów we wszystkich znanych wariantach wraz z nazwiskiem rodowym i ewentualnie zmieniającymi się nazwiskami przybranymi po ślubie. W danych bibliograficznych podajemy jedynie te nazwiska, które pojawiają się w drukowanej wersji tekstu. Poszukiwania za pomocą wariantów nazwisk prowadzą również do danego tekstu. Dla przykładu dramat „Kraft durch Feuer” podporządkowany jest do autora „Rudolph, Albert”, w życiorysie jednakże wyjaśniamy, że chodzi tu o pseudonim autora Rudolfa Franka. Poszukiwanie hasła „Frank, Rudolf” poprowadzi użytkownika bazy danych do opracowań tekstu „Kraft durch Feuer”.

Opracowanie miejsc

Wszystkie teksty są zreferowane geograficznie, co oznacza, że wszystkie realne miejsca zdarzeń występujące w utworach, bądź też w informacjach dotyczących biografii autorów oraz miejsca publikacji są opisane geograficznie łącznie z danymi geograficznymi. Możliwe jest zatem zarówno zwykłe poszukiwanie miejsca jak i prezentacja danego miejsca i poszukiwanie na dostępnych mapach. Dla danych geograficznych istnieją również dane czasowe, wobec czego możliwe jest ograniczenie poszukiwania w danym obszarze i czasie. Dla przykładu istnieje możliwość poszukiwania tekstów dotyczących obozu koncentracyjnego Buchenwald z przełomu lat 1940/41. Powiązanie czasowe nie zawsze było możliwe, w kilku podajemy dane jedynie w przybliżeniu. Generalnie wszystkie obozy, getta i inne miejsca aresztu zostały opisane jako miejsca.

Publikationsliste

Publikationen

Projektdarstellungen

Pressemitteilungen

Förderer

GeoBib wird im Zeitraum von 7/2012 bis 6/2015 vom Bundesministerium für Bildung und Forschung im Rahmen der eHumanities Förderlinie gefördert. Das Förderkennzeichen lautet 01UG1238A-B.

Siehe auch: Webseiten des Projektträgers PT-DLR

Struktur und Beteiligte

Justus-Liebig-Universität Gießen

Zentrum für Medien und Interaktivität

Prof. Dr. Henning Lobin (Projektleiter, Sprecher des Projekts)
Vera Ermakova (Koordinatorin des Projekts, wissenschaftliche Mitarbeiterin)
Ines Schiller (wissenschaftliche Mitarbeiterin)
Frank Binder (Koordinator des Projekts bis zum 31.08.2014)

Arbeitsstelle Holocaustliteratur

Dr. Markus Roth (wissenschaftlicher Mitarbeiter)
Charlotte Kitzinger (wissenschaftliche Mitarbeiterin)
Christiane Weber (wissenschaftliche Hilfskraft)
Anika Binsch (assoziierte Promovierende)
Anna Kiniorska-Michel (wissenschaftliche Hilfskraft)
Vanessa Appoh (studentische Hilfskraft)
Janette Dittrich (studentische Hilfskraft)
Jeanne Flaum (studentische Hilfskraft)

Institut für Geographie – Bereich Geoinformatik und Fernerkundung

Dr. Wolf-Dieter Erb (Projektleiter)
Sandra Schaarschmidt (wissenschaftliche Hilfskraft)

Institut für Germanistik – Bereich Angewandte Sprachwissenschaft und Computerlinguistik

Prof. Dr. Henning Lobin (Projektleiter)
Bastian Entrup (wissenschaftlicher Mitarbeiter)
Anna Voronina (studentische Hilfskraft)

Herder-Institut für historische Ostmitteleuropaforschung, Marburg

Prof. Dr. Peter Haslinger (Projektleiter)
Dr. Jürgen Warmbrunn (stv. Projektleiter)
Annalena Schmidt (wissenschaftliche Mitarbeiterin)
Data ostatniej modyfikacji: 08.11.2016, 13:09